هیچ راهی برای جلوگیری از گذر بی‌وفقه زمان وجود ندارد، اما افرادی که به سن ۱۱۰ سالگی می‌رسند، توانایی عجیبی در به تعویق انداختن اتفاقات اجتناب‌ناپذیر دارند. بررسی وضعیت سلامتی یکی از پیرترین افراد جهان، ماریا برانیاس، نشان می‌دهد یکی از دلایل زنده ماندنش تا سن ۱۱۷ سالگی، بهره‌مندی از ژنوم بسیار جوان است. دانشمندان می‌گویند اکنون از این یافته‌ها برای ارائه نگاهی نو به مبحث پیری انسان، پیشنهاد شاخص‌های زیستی برای پیری سالم و استراتژی‌های جدید جهت افزایش امید به زندگی استفاده می‌کنند. نتایج آن‌ها براساس نمونه‌های خون، بزاق، ادرار و مدفوعی است که برانیاس پیش از مرگش در سال ۲۰۲۴ اهدا کرده بود.

به گفته تیمی از دانشمندان، برخی از سلول‌های این زن به گونه‌ای رفتار می‌کردند که انگار جوان‌تر از سن او بودند. برانیاس ۳۰ سال بیشتر از میانگین امید به زندگی زنان در کاتالونیا زنده ماند. محققان می‌گویند این شخص در دوران پیری‌اش، از سلامت کلی خوبی برخوردار بود و با وجود سن بالایش، سیستم ایمنی و میکروبیوم روده‌اش هردو علائمی داشتند که با گروه‌های بسیار جوان‌تر مطابقت داشت. همچنین مقدار کمی کلسترول بد و تری‌گلیسیریدها در خونش وجود داشت و میزان کلسترول خوب او زیاد بود. براساس ادعای دانشمندان، طول عمر بسیار بالا که نمونه بارز آن افراد صدساله یا پیرتر هستند، موجب می‌شود آن‌ها وضعیت سلامتی نسبتا خوبی داشته باشند.

برانیاس از نظر ذهنی، اجتماعی و جسمی، زندگی فعالی داشت، اما نباید ژنتیک خوب او را فراموش کنیم. طول عمر این زن احتمالا تحت تاثیر مجموعه‌ای از متغیرهای ژنتیکی و محیطی قرار داشته است. پژوهشگران همچنین متوجه فرسایش بزرگی در کلاهک‌های انتهای کرموزوم‌های او شدند. این کلاهک‌ها از ماده ژنتیکی محافظت می‌کنند و نمونه‌های کوتاه‌تر آن‌ها با خطر مرگ بالا مرتبط هستند. تحقیقات نشان می‌دهند که در میان افراد پیر، داشتن تلومرها (کلاهک‌های کروموزوم) بسیار کوتاه ممکن است به برانیاس یک برتری داده باشند. دانشمندان می‌گویند طول عمر کوتاه سلول‌های او شاید مانع از تکثیر سرطان شده باشد، بنابراین سن بالا و سلامت ضعیف با یکدیگر مرتبط نیستند.

با این وجود، تحقیقات گسترده‌تر که در آن‌ها افراد بسیار پیر با انسان‌هایی که زودتر فوت کرده‌اند مقایسه می‌شوند، موجب کشف علائم زیستی‌ای شده‌اند که برخی از مردم را از یکدیگر متمایز می‌کنند؛ از جمله ویژگی‌های خاصی که شاید به آن‌ها کمک کند در برابر بیماری‌ها مقاومت کنند. افراد صدساله سریع‌ترین رشد جمعیتی در جهان را دارند، اما تنها یک نفر از هر ۱۰ نفری که به این سن می‌رسند، دهه بعدی زندگی‌اش را خواهد دید. آنچه که برانیاس به پژوهشگران ارائه داده، فرصتی نادر برای بررسی راه‌های احتمالی است که طول عمر بالای انسان را ممکن می‌سازد.

بحث‌های زیادی درباره اینکه چقدر از ژنوم نقشی کلیدی در بدنمان دارد، بین زیست‌شناسان شکل گرفته است. برخی باور دارند از آنجایی که بیشتر DNA انسان فعال است، باید کار مهمی در بدن انجام دهد؛ در حالی که دیگران می‌گویند حتی نوعی از دی‌ان‌ای که به‌طور تصادفی شکل گرفته است نیز می‌تواند بسیار فعال باشد. تحقیقات جدید نشان داده‌اند که دی‌ان‌ای گیاهی که به‌طور تصادفی در سلول‌های انسانی قرار داده شده، تقریبا به اندازه دی‌ان‌ای انسانی فعال است. بنابراین، بیشتر فعالیت‌های ژنوم ما ممکن است بیهوده باشد. وظیفه دی‌ان‌ای ذخیره دستورالعمل‌هایی برای ساخت پروتئین‌ها است.

اگرچه تصور می‌شد تمام بخش‌های DNA دستورالعمل‌هایی را برای انجام این کار ذخیره می‌کنند، تحقیقات جدید نشان دادند تنها ۱.۲ درصد از ژنوم انسان پروتئین‌ها را کدگذاری می‌کند و باقی آن ممکن است کار خاصی انجام ندهد. از دهه ۱۹۶۰، بسیاری از زیست‌شناسان معتقد بوده‌اند که بیشتر دی‌ان‌ای بی‌رمز یا غیرکدکننده در بدن انسان اهمیتی ندارد. البته ممکن است کشفیات جدیدی در این زمینه به‌دست آید اما آن‌ها باور دارند که اصل موضوع تغییر نخواهد کرد. برخی دیگر از زیست‌شناسان بر این سوال تمرکز کرده‌اند که آیا دی‌ان‌ای انسان حتی اگر پروتئین‌ها را کدگذاری نکند، ممکن است فعالیت‌هایی داشته باشد؟

نتیجه پروژه ENCODE در سال ۲۰۱۲ نشان داد که بیش از ۸۰ درصد ژنوم انسان از این نظر فعال است و می‌تواند نقش مهمی در بدن ایفا کند. با این حال، در سال ۲۰۱۳، شان ادی از دانشگاه هاروارد پروژه ژنوم تصادفی را پیشنهاد کرد که میزان فعالیت دی‌ان‌ای تصادفی را مورد بررسی قرار می‌داد. او باور داشت که باید مبنایی برای ارزیایی فعالیت‌های DNA داشته باشیم. تیم دانشمندان به نتیجه رسیدند هنگامی که سلول‌های انسانی حاوی دی‌ان‌ای گیاهی باشند، فعالیت‌های مشابهی به آنچه که در دی‌ان‌ای انسانی مشاهده می‌شوند، خواهند داشت. این اتفاق نشان داد که دی‌ان‌ای گیاهی که به‌طور تصادفی در سلول قرار داده شده، تقریبا همان فعالیت‌های DNA انسان را دارد.

بنابراین، بسیاری از فعالیت‌های مشاهده‌شده در طول پروژه ENCODE احتمالا نویز یا به عبارت بهتر، بیهوده هستند. تحقیقات انجام شده همچنین نشان داد که اندازه‌گیری فعالیت دی‌ان‌ای نمی‌تواند به‌طور قطعی نشان دهد آیا آن کار خاصی در بدن انجام می‌دهد یا خیر. از سوی دیگر، این نویز ممکن است در تکامل و انتخاب طبیعی مزایایی داشته باشد. همچنین بیشتر ژنوم انسان شاید بی‌ارزش باشد و اصطلاح دی‌ان‌ای تاریک که به عنوان یک مفهوم جدید معرفی شده، قابل قبول نیست. در نهایت، محققان در تلاش هستند تا با استفاده از یادگیری ماشین، تفاوت بین فعالیت‌های کلیدی و بیهوده ژنوم را شناسایی کنند.